Wijnwereld op zijn kop
In de wijnwereld gebeurt veel, maar soms is er een schandaal dat alles verandert. Eén van de meest bizarre en tegelijk invloedrijke momenten in de moderne wijnhistorie vond plaats in Oostenrijk in de jaren tachtig. Een affaire die de wereld inging als de Antivries-gate. Een verhaal over fraude, wanhoop, chemie en uiteindelijk een onverwachte wedergeboorte van een heel wijnland.
Bekijk hier alle wijnen uit Oostenrijk in ons assortiment
De achtergrond
Begin jaren tachtig stond Oostenrijkse wijn internationaal niet bepaald hoog aangeschreven. Het land maakte grote hoeveelheden eenvoudige, dunne witte wijn, vooral bedoeld voor de Duitse markt. In Duitsland was juist vraag naar zoetere, vollere wijnen met meer body. En daar zat het probleem: Oostenrijkse wijnen waren vaak te licht en te zuur om aantrekkelijk te zijn in dat segment.
Sommige producenten gingen daarom knoeien met hun wijn om die rijker en zoeter te laten smaken. Niet met druivensap of suiker, maar met een synthetische stof die niemand ooit in wijn verwachtte: di-ethyleenglycol. Een stof die ook wordt gebruikt in antivries.
Wat deed antivries in wijn?
Di-ethyleenglycol heeft een stroperige, zoetige smaak en geeft wijn een voller mondgevoel. Precies wat sommige goedkope Oostenrijkse wijnen misten. Het was goedkoop, makkelijk te doseren en nauwelijks detecteerbaar met de toenmalige analysetechnieken. Een paar druppels konden een dunne wijn laten smaken alsof hij veel rijper en geconcentreerder was.
Jarenlang bleef dit onopgemerkt. De wijnen scoorden zelfs beter bij proeverijen. Ze werden verkocht als laat geoogste kwaliteitswijnen en vonden gretig aftrek in Duitsland en daarbuiten. Totdat het fout ging....
Lees ook: Dierlijke vijanden van de wijndruiven
Hoe het schandaal uitkwam
In 1985 wilde een Oostenrijkse wijnhandelaar belasting terugvragen voor grote hoeveelheden 'late-harvest' wijn. De hoeveelheden waren zo groot dat ze biologisch onmogelijk waren. Dat trok de aandacht van de douane, waarna monsters werden onderzocht. Tot grote schrik werd di-ethyleenglycol gevonden.
Wat volgde was een mediastorm. Binnen enkele weken werden miljoenen flessen Oostenrijkse wijn uit winkels gehaald in Duitsland, Nederland en de Verenigde Staten. Importeurs verbraken contracten. Restaurants haalden Oostenrijkse wijn van de kaart. Het vertrouwen was compleet weg.
Een land in crisis
De impact was verwoestend. Complete wijnregio’s stonden op instorten. Ook eerlijke producenten die niets verkeerd hadden gedaan werden meegesleurd. Oostenrijkse wijn werd een synoniem voor fraude.
Maar precies hier begint het tweede deel van het verhaal.
De wedergeboorte van Oostenrijk
De Oostenrijkse overheid greep keihard in. Er kwamen nieuwe wijnwetten die tot de strengste ter wereld behoren. Elke wijn moest voortaan analytisch worden getest voordat hij verkocht mocht worden. Oogst, herkomst, druivenras en opbrengst per hectare werden strikt gereguleerd.
Tegelijkertijd gebeurde er iets bijzonders: veel kleine, kwaliteitsgerichte wijnboeren grepen dit moment aan om het roer volledig om te gooien. Weg van massaproductie, richting terroir, lagere opbrengsten en karaktervolle wijnen. Regio’s als Wachau, Kamptal, Kremstal en Burgenland werden opnieuw gedefinieerd als kwaliteitsgebieden.
Vandaag de dag behoort Oostenrijk tot de meest gerespecteerde wijnlanden van Europa, vooral voor Grüner Veltliner, Riesling en verfijnde rode wijnen uit Burgenland.
Waarom dit verhaal nog steeds belangrijk is
De Antivries-gate is een van de redenen waarom Europese wijnwetgeving tegenwoordig zo streng is. Maar het is ook een prachtig voorbeeld van hoe een land uit een diepe crisis sterker kan terugkomen.
Bij Siersma Wijnadvies vertellen we dit verhaal graag, omdat het laat zien dat achter elke fles wijn niet alleen druiven en terroir zitten, maar ook geschiedenis, fouten, lessen en soms zelfs schandalen. En dat juist die verhalen wijn zo ongelooflijk boeiend maken.
Oostenrijk is vandaag de dag geen land meer om te wantrouwen, maar om te ontdekken. En misschien maakt dat een goed glas Grüner Veltliner alleen maar nóg mooier!
