Alcoholvrij is booming?
Alcoholvrije wijn. Je kunt er tegenwoordig bijna niet meer omheen. Waar een alcoholvrije wijn een paar jaar geleden nog ergens onder in het schap stond, vaak één witte en één rode, en meestal niet bepaald de trots van de wijnwinkel, verschijnen er nu complete series. Wit, rood, rosé, mousserend en zelfs alcoholvrije varianten die zich nadrukkelijk als premium wijn presenteren.
Bekijk al onze alcoholvrije dranken
De boodschap vanuit de wijnindustrie lijkt duidelijk: alcoholvrij is booming. Maar is dat eigenlijk wel zo? Vraagt de consument massaal om alcoholvrije wijn? Of is het vooral de industrie die heel graag wil dat alcoholvrije wijn de volgende grote groeimarkt wordt?
Minder alcohol drinken is wél een trend
Dat er iets verandert in ons drinkgedrag, staat buiten kijf. Vooral jongere generaties gaan anders met alcohol om dan hun ouders. Een avond helemaal niet drinken is normaler geworden. Dry January is ingeburgerd, gezondheid speelt een grotere rol en ook tijdens lunches, zakelijke gelegenheden en doordeweekse etentjes wordt gemakkelijker voor alcoholvrij gekozen.
Lees ook: Wijnconsumptie daalt wereldwijd
Daar komt iets praktisch bij. Wie nog moet rijden, zwanger is, medicijnen gebruikt of simpelweg de volgende ochtend fris wil zijn, heeft tegenwoordig veel meer keuze dan alleen water, cola of appelsap.
De behoefte aan goede alcoholvrije dranken is dus absoluut aanwezig.
Maar dat betekent nog niet automatisch dat de consument alcoholvrije wijn wil.
Bier had het een stuk makkelijker
Kijk naar alcoholvrij bier en je ziet hoe snel een categorie volwassen kan worden. Alcoholvrij bier heeft in relatief korte tijd een vaste plek veroverd. Niet alleen in de supermarkt, maar ook in restaurants, cafés en op terrassen. Bij wijn gaat dat een stuk moeizamer.
Dat heeft vooral met de smaak te maken. Alcohol is in wijn namelijk veel meer dan iets waarvan je dronken kunt worden. Het geeft body, warmte, structuur en draagt aroma's. Haal je de alcohol uit een wijn, dan haal je dus ook een belangrijk onderdeel van de smaakbeleving weg.
Lees ook: Alcholvrij bier groeit hard in Nederland
Dat is meteen het grote technische probleem van alcoholvrije wijn: hoe zorg je ervoor dat het daarna nog steeds als wijn smaakt?
Alcohol eruit halen
De meeste alcoholvrije wijn begint gewoon als wijn. Druiven worden geoogst, vergist en er ontstaat alcohol. Vervolgens wordt die alcohol weer verwijderd, bijvoorbeeld met vacuümdestillatie of andere moderne technieken waarbij men probeert zoveel mogelijk aroma's te behouden.
En daarin is de afgelopen jaren enorm veel vooruitgang geboekt.
De alcoholvrije wijnen van nu zijn gemiddeld echt beter dan die van tien of vijftien jaar geleden. Vooral bij wit en mousserend zijn er inmiddels verrassend goede voorbeelden te vinden. Frisse zuren, aromatische druivenrassen en koolzuur helpen om het gemis aan alcohol op te vangen.
Rode wijn blijft wat mij betreft de moeilijkste categorie. Daar mis je sneller de structuur, lengte en warmte die alcohol normaal gesproken geeft.
De industrie ziet een enorme kans
Tegelijkertijd moeten we niet naïef zijn. De wijnwereld heeft alcoholvrij ook heel hard nodig.
In veel traditionele wijnlanden daalt de wijnconsumptie al jaren. Producenten hebben te maken met veranderend consumentengedrag en een nieuwe generatie voor wie dagelijks een glas wijn helemaal niet vanzelfsprekend is.
Dan is een nieuwe categorie natuurlijk interessant.
Producenten investeren daarom miljoenen in technieken om alcohol uit wijn te halen. Grote merken lanceren alcoholvrije lijnen en supermarkten maken steeds meer meters vrij in het schap. Op wijnbeurzen en vakbijeenkomsten is 'no & low alcohol' inmiddels een serieus onderwerp.
En daar ontstaat een interessante kip-of-eidiscussie.
Wordt er zoveel alcoholvrije wijn gemaakt omdat consumenten er massaal om vragen? Of groeit de vraag juist omdat producenten, supermarkten en horeca het steeds nadrukkelijker aanbieden? Waarschijnlijk is het antwoord: allebei.
Luister naar onze podcast over alcoholvrije wijnen
Wat ik zelf in de winkel merk
In de wijnwinkel zie ik absoluut meer belangstelling voor alcoholvrij dan een paar jaar geleden. Mensen vragen ernaar. Ze willen iets fatsoenlijks kunnen schenken aan iemand die niet drinkt, of zelf af en toe een avond zonder alcohol kunnen hebben zonder meteen aan de Spa Rood te moeten.
Maar een massale verschuiving van gewone wijn naar alcoholvrije wijn? Die zie ik nog niet.
De consument is bovendien kritisch. Bij een fles wijn van tien of vijftien euro accepteert niemand het argument: "Voor alcoholvrij is hij best lekker." Hij moet gewoon lekker zijn.
En juist daar ligt volgens mij de toekomst van de categorie.
Stop met alcoholvrij als excuus
Alcoholvrije wijn wordt pas echt volwassen als we stoppen met hem uitsluitend te beoordelen als vervanger van wijn mét alcohol.
Misschien hoeft een alcoholvrije Chardonnay helemaal niet exact te smaken als een gewone Chardonnay. Misschien moeten producenten veel meer nadenken over de vraag: hoe maken we van druiven een volwassen, gastronomische drank die toevallig geen alcohol bevat?
Dat klinkt als een klein verschil, maar het is essentieel. Want iemand die geen alcohol drinkt, wil niet per definitie een slechte imitatie van iets wat hij niet mag of wil drinken. Die wil gewoon iets lekkers in zijn glas.
Gaat alcoholvrije wijn het winnen?
Ik denk dat alcoholvrije wijn een blijvertje is. De kwaliteit stijgt, het aanbod groeit en de momenten waarop mensen bewust geen alcohol drinken worden talrijker.
Maar ik geloof niet dat we aan de vooravond staan van een wereld waarin iedereen zijn Bourgogne, Barolo of Rioja massaal verruilt voor de alcoholvrije variant.
Daarvoor is wijn te veel verbonden met smaak, traditie, gastronomie en juist ook met het bijzondere samenspel tussen druif, vergisting én alcohol.
De markt vraagt dus zeker om alcoholvrij.
Maar de enorme snelheid waarmee de categorie momenteel wordt uitgebreid, wordt óók stevig aangejaagd door een wijnindustrie die op zoek is naar nieuwe consumenten en nieuwe groei.
En misschien is dat helemaal niet erg. Zolang we één ding maar niet vergeten: uiteindelijk bepaalt niet de trend, de marketingafdeling of de inkoper van de supermarkt of alcoholvrije wijn een succes wordt. Dat doet de inhoud van het glas.
